TSUE porządkuje spór o przedawnienie w sprawach frankowych – doprecyzowanie zasad rozliczeń

Najnowsze wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach C-752/24, C-753/24 oraz C-901/24, a także opinia Rzecznika Generalnego w sprawie C-23/25 (Sutuska), stanowią ważny etap w dalszym porządkowaniu zasad rozliczeń pomiędzy bankami a konsumentami po unieważnieniu umów kredytów walutowych.

Choć rozstrzygnięcia te nie przynoszą przełomu, wprowadzają istotne doprecyzowania – zarówno w obszarze przedawnienia roszczeń, jak i szczegółowych zasad rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy.

Trybunał potwierdził, że banki nie są całkowicie pozbawione możliwości dochodzenia swoich roszczeń. W szczególności:

• mogą podejmować działania przerywające bieg przedawnienia,
• w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest uwzględnienie roszczenia mimo jego przedawnienia,
• znaczenie mogą mieć także działania samego konsumenta, w tym jego oświadczenia dotyczące skutków nieważności umowy.

Jednocześnie TSUE wyraźnie zaznaczył, że takie przypadki powinny mieć charakter wyjątkowy i nie mogą prowadzić do osłabienia ochrony konsumenta.

Jednym z kluczowych elementów wyroków jest odejście od schematycznego podejścia na rzecz analizy konkretnego przypadku. Sądy krajowe będą zobowiązane do uwzględnienia m.in.:

• przyczyn opóźnienia po stronie banku,
• długości okresu przedawnienia,
• zachowania obu stron stosunku prawnego.

Takie podejście ma zapewnić równowagę procesową, przy jednoczesnym zachowaniu nadrzędnej roli ochrony konsumenta.

TSUE po raz kolejny podkreślił znaczenie zasady skuteczności wynikającej z dyrektywy 93/13. Oznacza to, że:

• prawa konsumentów muszą być realne i wykonalne,
• sądy krajowe mają obowiązek aktywnie je chronić,
• koszty postępowań nie mogą zniechęcać do dochodzenia roszczeń.

Trybunał wyraźnie zaznaczył, że stosowanie przepisów krajowych nie może prowadzić do ograniczenia poziomu ochrony przyznanego konsumentom przez prawo unijne.

Istotnym uzupełnieniem powyższych wyroków jest opinia Rzecznika Generalnego TSUE z 16 kwietnia 2026 r. w sprawie C-23/25, która dotyczy jednego z ostatnich technicznych zagadnień związanych z rozliczeniami po unieważnieniu umowy kredytowej – zwrotu kosztów ubezpieczeń.

Rzecznik Generalny zaproponował rozróżnienie tych dwóch kategorii kosztów, wskazując, że:

• bank powinien zwrócić konsumentowi koszty ubezpieczeń chroniących ryzyko banku, które stanowiły zabezpieczenie spłaty kredytu,
• bank nie ma obowiązku zwrotu kosztów ubezpieczeń związanych z ryzykiem konsumenta, takich jak ubezpieczenie nieruchomości czy na życie.

Takie podejście zmierza do doprecyzowania zakresu rozliczeń i usunięcia ostatnich wątpliwości pojawiających się na etapie rozliczeń po zakończeniu procesu.

Należy przy tym podkreślić, że opinia Rzecznika Generalnego nie ma charakteru wiążącego, jednak w praktyce często wyznacza kierunek przyszłego orzeczenia Trybunału.

Wbrew uproszczonym interpretacjom pojawiającym się w debacie publicznej, najnowsze rozstrzygnięcia TSUE nie oznaczają zasadniczego zwrotu w stronę banków. Trybunał dopuścił jedynie możliwość ochrony ich interesów w ściśle określonych, wyjątkowych sytuacjach, nie podważając fundamentów ochrony konsumenta.

Unieważnianie umów zawierających nieuczciwe postanowienia nadal pozostaje skutecznym narzędziem dochodzenia roszczeń, a ogólny kierunek orzecznictwa pozostaje stabilny.

Analiza najnowszych wyroków TSUE oraz opinii Rzecznika Generalnego prowadzi do jednoznacznego wniosku: kierunek orzecznictwa pozostaje prokonsumencki, a wprowadzone zmiany mają charakter doprecyzowujący, a nie rewolucyjny.

Co istotne, zarówno podejście oparte na indywidualnej analizie spraw, jak i ograniczenie automatyzmu przy jednoczesnym zachowaniu silnej ochrony konsumenta, są w pełni zgodne ze strategią procesową realizowaną przez kancelarie należące do GK Votum.

Oznacza to, że klienci GK Votum nadal znajdują się w bezpiecznym i przewidywalnym otoczeniu prawnym, a prowadzone sprawy opierają się na kierunku interpretacyjnym potwierdzonym przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.