W dniu 23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowie na ważne pytania prejudycjalne dotyczące rynku kredytów konsumenckich w Polsce – sprawa C-744/24 (P.W. przeciwko Bank Polska Kasa Opieki S.A.). Postępowanie to budzi duże zainteresowanie zarówno wśród instytucji finansowych, jak i pełnomocników procesowych oraz samych konsumentów, ponieważ dotyczy kluczowych zagadnień związanych z transparentnością umów kredytowych i konsekwencjami naruszenia obowiązków informacyjnych przez kredytodawcę.
Orzeczenie to może w istotny sposób wpłynąć na praktykę udzielania kredytów konsumenckich, zakres stosowania Sankcji Kredytu Darmowego (SKD), a także na sposób oceny skutków uchybień formalnych w umowach. Wyrok może również doprecyzować standardy ochrony konsumentów wynikające z prawa Unii Europejskiej — w szczególności z:
• Dyrektywa 2008/48/WE
• Dyrektywa 93/13/EWG
Rozstrzygnięcie może przesądzić o tym, jak rygorystycznie należy interpretować obowiązki informacyjne kredytodawców oraz w jakim zakresie naruszenia tych obowiązków skutkują sankcjami przewidzianymi w prawie krajowym. W konsekwencji wyrok ten może stać się istotnym punktem odniesienia dla sądów krajowych oraz wpłynąć na dalsze kształtowanie się linii orzeczniczej w sprawach dotyczących kredytów konsumenckich.
Oprocentowanie skredytowanych kosztów i standard transparentności jako przesłanki zastosowania Sankcji Kredytu Darmowego
Sprawa dotyczy dwóch kluczowych zagadnień istotnych dla oceny zgodności umów kredytu konsumenckiego z prawem UE oraz dla praktyki stosowania Sankcji Kredytu Darmowego.
- Po pierwsze, chodzi o dopuszczalność oprocentowania skredytowanych kosztów — a więc o to, czy bank może naliczać odsetki nie tylko od kwoty faktycznie wypłaconej konsumentowi, lecz również od prowizji i innych kosztów pozaodsetkowych doliczonych do salda kredytu. W efekcie konsument może płacić odsetki także od kosztów, które nie stanowią realnie udostępnionego kapitału.
- Po drugie, sprawa dotyczy standardu transparentności — czy wystarczy wskazać wysokość oprocentowania i łączną kwotę odsetek, czy też konieczne jest jednoznaczne poinformowanie, że podstawą ich naliczania jest suma kapitału i skredytowanych kosztów.
Zagadnienia te mają bezpośrednie znaczenie dla stosowania SKD z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim oraz dla oceny zgodności sankcji z art. 23 Dyrektywa 2008/48/WE, wymagającym, aby były one skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Wyrok może przesądzić, czy brak jasnej informacji o podstawie naliczania odsetek uzasadnia zastosowanie SKD.
Stanowisko Rzecznika Finansowego
Warto w tym miejscu przypomnieć o ogólnym oświadczeniu z 1 grudnia 2025 r. wydanym przez Rzecznika Finansowego, odnoszącym się bezpośrednio do konstrukcji kredytowania prowizji oraz przejrzystości umów kredytowych.
W stanowisku tym zaakcentowano trzy kluczowe kwestie:
• Pojęcie „całkowitej kwoty kredytu”
Rzecznik wskazał, że do „całkowitej kwoty kredytu” nie powinny być zaliczane koszty kredytu, w tym prowizje i inne opłaty, które nie stanowią środków faktycznie oddanych konsumentowi do swobodnej dyspozycji. Rozróżnienie to ma znaczenie nie tylko definicyjne, ale także systemowe — wpływa bowiem na sposób kalkulacji kosztów oraz ocenę podstawy oprocentowania.
• Oprocentowanie kwot realnie nieudostępnionych
W oświadczeniu podkreślono, że naliczanie odsetek od kwot, które nie zostały rzeczywiście wypłacone konsumentowi, może budzić wątpliwości z punktu widzenia ekonomicznej funkcji odsetek jako wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Taka konstrukcja może być postrzegana jako odbiegająca od standardów uczciwego obrotu i transparentności relacji kontraktowej.
• Transparentność i RRSO
Rzecznik zwrócił również uwagę, że mechanizm kredytowania prowizji może utrudniać konsumentowi prawidłową ocenę całkowitego kosztu zobowiązania oraz wpływać na percepcję RRSO — zwłaszcza gdy w umowie nie ujawniono w sposób jednoznaczny i zrozumiały, jaka kwota stanowi podstawę naliczania odsetek.
Choć stanowisko Rzecznika Finansowego nie ma charakteru wiążącego dla sądów, w praktyce pełni istotną funkcję interpretacyjną. Jest ono często przywoływane w sporach dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD) jako argument wspierający wykładnię prokonsumencką oraz jako element porządkujący debatę wokół konstrukcji kosztowych w umowach kredytu konsumenckiego.
Jakie jeszcze pytania czekają na rozstrzygnięcie przez TSUE?
Poza sprawą C-744/24, na odpowiedzi Trybunału oczekują inne pytania prejudycjalne dotyczące SKD i obowiązków informacyjnych.
C-566/24
(Helpfind Recovery sp. z o.o. vs Santander Bank Polska S.A.)
Dotyczy m.in.:
• naliczania oprocentowania od skredytowanych kosztów,
• obowiązku informowania o zwrocie prowizji przy wcześniejszej spłacie,
• terminu złożenia oświadczenia o SKD.
C-831/24
(K.J. vs P.)
Kluczowe pytanie:
Czy sąd krajowy ma obowiązek z urzędu badać zgodność umowy kredytu z prawem UE, nawet jeśli konsument nie podniósł konkretnego zarzutu?
Rozstrzygnięcie może znacząco wzmocnić ochronę konsumentów w postępowaniach sądowych.
C-473/25
(SR dla Krakowa-Nowej Huty)
Zakres pytań obejmuje m.in.:
• możliwość stosowania SKD przy informacjach niejasnych lub niepełnych,
• dopuszczalność naliczania odsetek od prowizji,
• używanie w umowie pojęć odbiegających od ustawowych,
• zgodność polskiego modelu SKD z wymogami skuteczności i proporcjonalności
Dlaczego wyrok z 23 kwietnia 2026 r. jest tak istotny?
Sprawa C-744/24 może stać się jednym z kluczowych punktów odniesienia dla praktyki kredytów konsumenckich w Polsce i sposobu stosowania prawa unijnego przez sądy krajowe.
Orzeczenie może:
• wyznaczyć minimalny standard przejrzystości umów kredytowych, w szczególności w zakresie informowania o podstawie naliczania odsetek,
• uporządkować praktykę oprocentowania skredytowanych kosztów, w tym prowizji,
• doprecyzować przesłanki stosowania Sankcji Kredytu Darmowego (SKD),
• ograniczyć rozbieżności w orzecznictwie sądów krajowych,
• wpłynąć na modele kosztowe i konstrukcję produktów kredytowych oferowanych przez banki.
W szerszej perspektywie wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-744/24 może przesądzić o kierunku dalszej wykładni przepisów implementujących Dyrektywa 2008/48/WE oraz standardów ochrony wynikających z Dyrektywa 93/13/EWG. W połączeniu z innymi toczącymi się postępowaniami prejudycjalnymi może to być moment przełomowy dla polskiego rynku kredytów konsumenckich — zarówno z perspektywy konsumentów, jak i instytucji finansowych.
