Wiele osób posiadających kredyty gotówkowe nie zdaje sobie sprawy, że ich umowa może podlegać przepisom ustawy o kredycie konsumenckim. Ma to ogromne znaczenie, ponieważ właśnie w przypadku kredytów konsumenckich konsument może korzystać ze szczególnej ochrony prawnej, a w określonych sytuacjach nawet z sankcji kredytu darmowego.
W praktyce oznacza to możliwość zakwestionowania części kosztów kredytu, jeżeli bank lub instytucja finansowa naruszyły obowiązki wynikające z ustawy. Dlatego warto wiedzieć, czym dokładnie jest kredyt konsumencki i jakie produkty finansowe obejmuje to pojęcie.
Czy każdy kredyt dla osoby fizycznej jest kredytem konsumenckim?
Nie. To jeden z najczęstszych błędów w rozumieniu przepisów. Sam fakt, że kredyt został udzielony osobie fizycznej, nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z kredytem konsumenckim.
O kwalifikacji umowy decydują konkretne przesłanki wskazane w ustawie o kredycie konsumenckim. Kluczowe znaczenie mają przede wszystkim:
• cel zawarcia umowy,
• status kredytobiorcy,
• wysokość zobowiązania,
• charakter finansowania.
Kredyt konsumencki to zobowiązanie zaciągane przez konsumenta na cele prywatne, niezwiązane bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową. Jeśli więc środki zostały przeznaczone np. na remont mieszkania, zakup sprzętu RTV, wakacje czy spłatę innych zobowiązań prywatnych, bardzo możliwe, że mamy do czynienia właśnie z kredytem konsumenckim.
Inaczej wygląda sytuacja przy kredytach firmowych. Nawet jeśli przedsiębiorca zawiera umowę jako osoba fizyczna, ale finansowanie służy działalności gospodarczej, przepisy o kredycie konsumenckim co do zasady nie znajdą zastosowania.
Kto może być stroną kredytu konsumenckiego?
Stroną takiej umowy musi być konsument, czyli osoba fizyczna działająca poza swoją działalnością gospodarczą lub zawodową.
W praktyce oznacza to, że ta sama osoba może raz występować jako konsument, a innym razem jako przedsiębiorca – wszystko zależy od celu konkretnej umowy.
Przykładowo:
• kredyt gotówkowy na remont mieszkania może być kredytem konsumenckim,
• kredyt na zakup sprzętu do firmy już niekoniecznie.
To właśnie cel finansowania ma decydujące znaczenie przy ocenie, czy dana umowa podlega ochronie przewidzianej w ustawie.
Jakie umowy mogą być kredytem konsumenckim?
Zakres pojęcia jest znacznie szerszy, niż wielu konsumentów przypuszcza. Kredyt konsumencki to nie tylko klasyczny kredyt gotówkowy udzielony przez bank.
Do tej kategorii mogą należeć również:
• pożyczki gotówkowe,
• pożyczki ratalne,
• kredyty na zakup towarów i usług ( niezwiązane z działalnością gospodarcza czy zawodową),
• finansowanie zakupów online,
• pożyczki udzielane przez firmy pozabankowe.
Co istotne, o charakterze umowy nie decyduje jej nazwa marketingowa. Instytucje finansowe często posługują się różnymi określeniami produktów, jednak dla oceny prawnej najważniejsza pozostaje rzeczywista treść zobowiązania.
Jeżeli konsument otrzymuje środki pieniężne lub możliwość finansowania zakupów na określonych warunkach i ponosi z tego tytułu koszty, bardzo często mamy do czynienia właśnie z kredytem konsumenckim.
Limit kwotowy – kiedy ustawa ma zastosowanie?
Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim obejmują co do zasady zobowiązania do kwoty 255 550 zł albo równowartości tej sumy w walucie obcej.
Jeżeli wartość finansowania przekracza ten limit, umowa może nie podlegać regulacjom ustawy, nawet jeśli została zawarta przez konsumenta na cele prywatne.
To niezwykle ważne z perspektywy praw konsumenta. Tylko umowy objęte ustawą pozwalają korzystać z mechanizmów ochronnych przewidzianych przez przepisy, w tym z sankcji kredytu darmowego.
W praktyce większość standardowych kredytów gotówkowych i pożyczek dostępnych na rynku mieści się jednak w ustawowym limicie.
Dlaczego kwalifikacja umowy ma tak duże znaczenie?
To właśnie uznanie umowy za kredyt konsumencki uruchamia szereg obowiązków po stronie banku lub pożyczkodawcy. Instytucja finansowa musi bowiem w sposób jasny i rzetelny poinformować konsumenta o wszystkich kosztach oraz warunkach zobowiązania.
Dotyczy to zarówno etapu przed podpisaniem umowy, jak i samej treści dokumentów kredytowych.
Konsument zyskuje dzięki temu m.in.:
• prawo do odstąpienia od umowy,
• możliwość wcześniejszej spłaty kredytu,
• prawo do proporcjonalnego obniżenia kosztów,
• obowiązek prawidłowego wskazania RRSO,
• obowiązek podania całkowitego kosztu kredytu,
• ochronę przed nieuczciwymi zapisami,
• możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
Właśnie ostatnie z tych uprawnień budzi dziś ogromne zainteresowanie kredytobiorców.
Czym jest sankcja kredytu darmowego?
Sankcja kredytu darmowego to mechanizm przewidziany w ustawie o kredycie konsumenckim. Jeżeli kredytodawca naruszył określone obowiązki ustawowe, konsument może domagać się rozliczenia kredytu bez odsetek i wielu dodatkowych kosztów.
W praktyce oznacza to, że kredytobiorca może być zobowiązany wyłącznie do zwrotu pożyczonego kapitału.
Podstawą do zastosowania sankcji mogą być m.in.:
• błędnie wskazane koszty kredytu,
• nieprawidłowe wyliczenie RRSO,
• braki w umowie,
• naruszenie obowiązków informacyjnych,
• wadliwe postanowienia dotyczące spłaty.
Wiele osób posiadających kredyty gotówkowe nawet nie wie, że ich umowa może zawierać tego rodzaju uchybienia.
Czy kredyt zawarty online również może być kredytem konsumenckim?
Tak. Forma zawarcia umowy nie ma znaczenia dla jej kwalifikacji prawnej.
Kredyt konsumencki może zostać zawarty:
• w oddziale banku,
• przez internet,
• w aplikacji mobilnej,
• telefonicznie,
• podczas zakupów online.
Liczy się przede wszystkim treść zobowiązania oraz spełnienie warunków ustawowych.
Podsumowanie – czym dokładnie jest kredyt konsumencki?
Kredyt konsumencki to zobowiązanie udzielane osobie fizycznej na cele prywatne, objęte szczególną ochroną wynikającą z ustawy. Pojęcie to obejmuje znacznie więcej produktów niż tylko tradycyjne kredyty gotówkowe i może dotyczyć również pożyczek ratalnych czy finansowania oferowanego przez instytucje pozabankowe.
Prawidłowa kwalifikacja umowy ma ogromne znaczenie, ponieważ od niej zależy możliwość korzystania z uprawnień konsumenckich, w tym z sankcji kredytu darmowego. Wiele umów zawiera błędy lub nieprawidłowości, które mogą otworzyć drogę do odzyskania części kosztów kredytu.
Jeżeli posiadasz kredyt gotówkowy lub pożyczkę i chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa spełnia wymogi ustawy o kredycie konsumenckim, warto skorzystać z profesjonalnej analizy. Specjaliści z GK Votum pomagają konsumentom ocenić, czy w ich przypadku możliwe jest zastosowanie sankcji kredytu darmowego oraz dochodzenie należnych roszczeń.
