Sprawy dotyczące kredytów frankowych od lat stanowią jedną z najważniejszych kategorii sporów pomiędzy konsumentami a bankami. Najczęściej wybieraną przez kredytobiorców drogą rozwiązania sporu pozostaje droga sądową, gdzie frankowicze domagają się stwierdzenia nieważności umowy albo zapłaty określonych kwot w związku z występowaniem w umowie niedozwolonych postanowień. Jedną z największych uciążliwości dla konsumenta pozostawała konieczność dalszego regulowania rat w czasie trwania procesu.
Od 7 sierpnia 2026 r. sytuacja ta uległa zmianie, ponieważ weszła w życie ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Nowe przepisy przewidują automatyczne wstrzymanie obowiązku spłaty rat po doręczeniu bankowi pozwu.
Koniec konieczności składania odrębnego wniosku o zabezpieczenie
Przed wejściem w życie ustawy, kredytobiorca, który chciał uzyskać ochronę na czas procesu, co do zasady musiał wystąpić do sądu z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia. Jednym z najczęściej stosowanych sposobów zabezpieczenia było wstrzymanie obowiązku płacenia rat kredytu na czas trwania postępowania.
Rozwiązanie to wiązało się z koniecznością oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu w postaci wydania odpowiedniego postanowienia. W praktyce czas oczekiwania na zabezpieczenie mógł być różny w zależności od sądu i konkretnej sprawy. Dodatkowo od postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia mogło dojść do wniesienia zażalenia.
Mechanizm zmienia się zupełnie dzięki ustawie. Zdecydowano się na wprowadzenie automatycznego zabezpieczenia roszczeń frankowicza. Oznacza to, że kredytobiorca nie musi już czekać na odrębne postanowienie sądu w przedmiocie zawieszenia płatności rat.
Kiedy rozpoczyna się ochrona?
Kluczowe znaczenie ma moment doręczenia bankowi odpisu pozwu, ponieważ to właśnie od tej chwili automatycznie wstrzymany zostaje obowiązek spłaty rat wynikających z umowy kredytu objętej ustawą.
Nie wystarczy zatem samo przygotowanie pozwu czy nawet jego złożenie w sądzie. Istotnym momentem jest doręczenie pozwu bankowi. Dopiero od tego czasu frankowicz korzysta z ustawowej ochrony do prawomocnego zakończenia postępowania.
Zabezpieczenie ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy postępowanie sądowe trwa przez wiele miesięcy lub lat. Kredytobiorca nie musi bowiem przez cały ten okres ponosić ciężaru comiesięcznej spłaty rat, jeżeli jego sprawa spełnia warunki przewidziane w ustawie.
Co oznacza zawieszenie rat w praktyce?
Automatyczne wstrzymanie płatności oznacza, że frankowicz nie ma obowiązku regulowania rat kredytu objętych ochroną przez okres wskazany w ustawie. Nie można jednak tego mylić z umorzeniem kredytu ani definitywnym rozliczeniem z bankiem.
Samo wstrzymanie spłaty rat nie przesądza również o tym, że umowa kredytowa staje się nieważna. Ustawa nie rozstrzyga wyniku konkretnego procesu. Jej zadaniem jest przede wszystkim uregulowanie i usprawnienie postępowania sądowego oraz zapewnienie frankowiczowi ochrony na czas trwania sporu.
Dlatego należy wyraźnie rozdzielić dwie kwestie: zabezpieczenie roszczenia oraz ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Dopiero prawomocne zakończenie postępowania pozwala ustalić, jakie będą ostateczne skutki prawne dla kredytobiorcy i banku.
Czy bank może żądać dalszej spłaty rat?
W okresie ustawowego zawieszenia spłaty frankowicz nie powinien być traktowany jako osoba zalegająca ze spłatą rat objętych tym zawieszeniem.
Ustawodawca przewidział także ochronę frankowicza przed negatywnymi konsekwencjami związanymi z przekazywaniem informacji o rzekomych zaległościach do rejestrów dłużników. W przypadku wstrzymania obowiązku spełniania świadczeń wynikających z umowy frankowej nie powinno dochodzić do zgłaszania konsumenta do rejestrów dłużników z powodu zaległości związanych z tą umową. Przepisy przewidują również możliwość usunięcia informacji już przekazanych w związku z takim obowiązkiem.
Nie oznacza to jednak, że frankowicz powinien samodzielnie zrezygnować z płatności każdej raty tylko dlatego, że prowadzi spór z bankiem. Decydujące znaczenie ma to, czy dana sprawa jest objęta regulacją oraz czy nastąpiło doręczenie pozwu bankowi.
Co z pozwami złożonymi przed wejściem ustawy?
Istotną kwestią jest sytuacja osób, które skierowały swoje sprawy do sądu jeszcze przed 7 sierpnia 2026 r., czyli przed wejściem w życie ustawy.
Nowe przepisy przewidują, że mechanizm wstrzymania obowiązku spłaty może znaleźć zastosowanie również do pozwów frankowiczów złożonych przed wyżej wskazaną datą, o ile spełnione są ustawowe warunki. Jest to rozwiązanie szczególnie istotne dla tysięcy kredytobiorców, których postępowanie jest już w toku.
W każdym przypadku konieczna jest jednak analiza konkretnej sprawy. Znaczenie mogą mieć między innymi data wniesienia pozwu, data jego doręczenia bankowi, status postępowania oraz charakter umowy kredytowej.
Czy trzeba informować bank o zawieszeniu rat?
Automatyczny charakter zabezpieczenia oznacza, że podstawą ochrony jest ustawa, a nie odrębne postanowienie sądu wydane na wniosek frankowicza. Nie oznacza to jednak, że kredytobiorca powinien ignorować korespondencję otrzymywaną od banku.
W praktyce warto zachować dokumentację potwierdzającą wniesienie pozwu oraz jego doręczenie bankowi. Dokumenty te mogą nabrać znaczenia w przypadku pojawienia się jakichkolwiek wątpliwości dotyczących statusu spłaty kredytu.
Szczególnej ostrożności wymaga również sytuacja, kiedy bank nadal pobiera raty z rachunku frankowicza. W takim przypadku warto niezwłocznie zweryfikować, dlaczego tak się dzieje, co stanowi podstawę pobierania środków i skonsultować dalsze działania z pełnomocnikiem prowadzącym sprawę.
Zawieszenie rat a wynik procesu
Jedną z ważnych rzeczy, o których powinien pamiętać frankowicz, jest to, że zawieszenie płatności rat nie jest równoznaczne z wygraną sprawą.
Nowe przepisy nie dotyczą i nie powodują automatycznego unieważnienia umowy. Nie przesądzają również, że każdy kredyt frankowy zawiera postanowienia skutkujące nieważnością umowy. Ostateczna ocena zależy od treści konkretnej umowy, okoliczności jej zawarcia, charakteru zastosowanych klauzul oraz stanowiska sądu rozpoznającego sprawę.
Z punktu widzenia frankowicza znaczenie zabezpieczenia jest jednak bardzo duże. Pozwala ono ograniczyć bieżące obciążenie budżetu domowego w okresie, gdy strony pozostają w sporze sądowym.
Co dzieje się po zakończeniu procesu?
Automatyczne wstrzymanie rat obowiązuje do prawomocnego zakończenia postępowania. Ostateczne rozliczenia pomiędzy frankowiczem a bankiem zależą natomiast od treści prawomocnego rozstrzygnięcia.
Jeżeli sąd stwierdzi nieważność umowy, konsekwencją może być konieczność wzajemnego rozliczenia świadczeń spełnionych przez strony. Jeżeli natomiast powództwo konsumenta zostanie oddalone, sytuacja będzie wyglądała inaczej i konieczna może być dalsza realizacja zobowiązań wynikających z umowy.
Dlatego okres zawieszenia obowiązku płatności rat, nie powinien być traktowany jako „darmowe” umorzenie zobowiązania. Jest to forma ochrony procesowej związana z trwającym sporem.
Co powinien zrobić kredytobiorca?
Wejście w życie ustawy z 29 maja 2026 r. otwiera nowy etap ochrony frankowiczów i może istotnie zmienić sposób prowadzenia sporów z bankami. Jedną z najważniejszych zmian z perspektywy kredytobiorcy jest możliwość automatycznego wstrzymania obowiązku spłaty rat po skutecznym doręczeniu bankowi pozwu, bez konieczności oczekiwania na odrębne rozstrzygnięcie wniosku przez sąd w przedmiocie zabezpieczenia. W praktyce oznacza to, że odpowiednio przygotowany pozew może zapewnić kredytobiorcy ochronę na czas trwania postępowania.
Decyzję o rozpoczęciu sporu warto jednak poprzedzić szczegółową analizą umowy kredytowej oraz dotychczasowej historii spłaty. Znaczenie ma m.in. rodzaj kredytu, zastosowane w umowie mechanizmy indeksacji lub denominacji oraz indywidualna sytuacja kredytobiorcy. Równie istotne jest prawidłowe przygotowanie pozwu, właściwe określenie roszczeń i dopilnowanie jego skutecznego doręczenia bankowi. Wstrzymanie spłaty rat ma charakter zabezpieczający i nie przesądza jeszcze o nieważności umowy.
Zaleca się by nie podejmować decyzji wyłącznie na podstawie ogólnych informacji, lecz skorzystać z pomocy specjalistów, którzy ocenią konkretną umowę i dobiorą odpowiednią strategię działania. Jeżeli rozważasz dochodzenie swoich praw wobec banku, warto skorzystać z usług GK VOTUM, gdzie specjaliści mogą przeanalizować Twoją sytuację, ocenić możliwości dochodzenia roszczeń oraz pomóc w przeprowadzeniu sprawy na każdym jej etapie. Dzięki temu kredytobiorca może świadomie podjąć decyzję i odpowiednio wykorzystać możliwości, jakie dają nowe przepisy.
