Dlaczego naliczanie odsetek od kosztów kredytu konsumenckiego jest wadliwe

W praktyce rynku kredytów konsumenckich często stosowany jest mechanizm polegający na naliczaniu odsetek nie tylko od kapitału faktycznie wypłaconego konsumentowi, ale również od dodatkowych kosztów związanych z zawarciem umowy kredytowej. Dotyczy to przede wszystkim:
• prowizji,
• opłat przygotowawczych,
• składek ubezpieczeniowych,
• kosztów administracyjnych,
• innych opłat doliczanych do kwoty kredytu.

W efekcie konsument spłaca odsetki nie wyłącznie od środków rzeczywiście oddanych mu do dyspozycji, lecz także od kosztów samego kredytu.

Problem ten nabrał szczególnego znaczenia po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C 744/24 dotyczącym interpretacji dyrektywy 2008/48/WE o kredycie konsumenckim. TSUE wskazał, że odsetki mogą być naliczane wyłącznie od kwoty realnie wypłaconego kapitału, natomiast koszty kredytu – nawet jeśli zostały skredytowane – nie mogą być traktowane jako część oprocentowanego kapitału.

Orzeczenie to ma fundamentalne znaczenie dla praktyki banków i instytucji pożyczkowych, ponieważ podważa model finansowania oparty na oprocentowaniu prowizji i innych kosztów kredytowych.

Naliczanie odsetek od kosztów kredytu konsumenckiego należy uznać za rozwiązanie wadliwe oraz potencjalnie sprzeczne z europejskimi standardami ochrony konsumenta.

Odsetki stanowią wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału przez określony czas. Ich ekonomicznym uzasadnieniem jest rekompensata dla kredytodawcy za:
• czasowe pozbawienie możliwości korzystania z własnych środków,
• ryzyko niewypłacalności kredytobiorcy,
• utratę wartości pieniądza w czasie,
• koszty finansowania działalności kredytowej.

W klasycznym ujęciu odsetki powinny być naliczane wyłącznie od kwoty kapitału faktycznie oddanej do dyspozycji kredytobiorcy. Jeżeli natomiast odsetki naliczane są również od prowizji lub innych kosztów, dochodzi do odejścia od podstawowej funkcji odsetek.

W praktyce oznacza to, że konsument płaci wynagrodzenie za korzystanie z pieniędzy, których nigdy realnie nie otrzymał. Innymi słowy, w prosty sposób można stwierdzić, że konsument płaci wynagrodzenie od wynagrodzenia.

Jednym z najważniejszych problemów jest zjawisko podwójnego obciążenia.

Przykładowo:
• kredyt wynosi 100 000 zł,
• prowizja banku wynosi 10 000 zł,
• bank dolicza prowizję do salda kredytu,
• odsetki naliczane są od kwoty 110 000 zł.

W takiej sytuacji konsument:
1. płaci samą prowizję jako koszt kredytu,
2. dodatkowo płaci odsetki od tej prowizji przez cały okres kredytowania.

Ekonomicznie prowadzi to do sytuacji, w której koszt kredytu sam staje się przedmiotem dalszego oprocentowania. Powstaje mechanizm przypominający kapitalizację kosztów, która znacząco zwiększa całkowite obciążenie finansowe kredytobiorcy.

Naliczanie odsetek od kosztów kredytu powoduje istotne zwiększenie rzeczywistego kosztu zobowiązania.

Choć formalnie prowizja może wydawać się jednorazową opłatą, po doliczeniu jej do kapitału staje się ona źródłem dodatkowych odsetek przez wiele lat.

W efekcie:
• całkowity koszt kredytu znacząco rośnie,
• konsument może błędnie oceniać faktyczne obciążenie finansowe,
• oferta kredytowa staje się mniej przejrzysta.

Z perspektywy ochrony konsumenta problematyczne jest również to, że przeciętny kredytobiorca często nie rozumie pełnych konsekwencji kapitalizacji kosztów dodatkowych.

W prawie konsumenckim kluczowe znaczenie mają przejrzystość umowy, obowiązek jasnego informowania o kosztach oraz zakaz stosowania nieuczciwych postanowień. Naliczanie odsetek od kosztów kredytu może naruszać interesy konsumenta, zwłaszcza gdy mechanizm ten jest nieczytelny lub ukryty w strukturze kapitału. Coraz większe znaczenie ma przy tym rzeczywista przejrzystość ekonomiczna umowy, a nie wyłącznie formalna poprawność jej zapisów.

Naliczanie odsetek od kosztów kredytu może prowadzić do nadmiernego zadłużenia konsumentów, pogłębiania nierównowagi między bankiem a klientem oraz utraty zaufania do rynku finansowego. Problem szczególnie dotyka osób o niższej zdolności kredytowej, najbardziej narażonych na wysokie prowizje i dodatkowe opłaty.

Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C 744/24 stanowi jeden z najważniejszych europejskich wyroków dotyczących kredytów konsumenckich w ostatnich latach.

Trybunał dokonał wykładni dyrektywy 2008/48/WE i wyraźnie rozróżnił:
• całkowitą kwotę kredytu,
• całkowity koszt kredytu.
Zdaniem TSUE całkowita kwota kredytu obejmuje wyłącznie środki rzeczywiście oddane do dyspozycji konsumenta. Natomiast prowizje, opłaty i składki ubezpieczeniowe stanowią koszt kredytu, a nie kapitał podlegający oprocentowaniu.

Trybunał podkreślił również, że:
• samo doliczenie kosztu do salda kredytu nie zmienia jego charakteru prawnego,
• konsument nie może płacić odsetek od świadczeń, których faktycznie nie otrzymał,
• praktyka oprocentowania kosztów może prowadzić do obejścia przepisów ochronnych prawa konsumenckiego.

Wyrok ten ma bardzo istotne znaczenie dla kredytów gotówkowych, pożyczek konsumenckich, kredytów ratalnych, kredytów samochodowych oraz umów zawierających skredytowane prowizje lub ubezpieczenia. Orzeczenie może również wpływać na ocenę ważności części postanowień umownych oraz na możliwość stosowania sankcji kredytu darmowego.

Naliczanie odsetek od kosztów kredytu budzi poważne zastrzeżenia ekonomiczne, prawne i etyczne, ponieważ prowadzi do sytuacji, w której konsument ponosi dodatkowe koszty nie za korzystanie z realnie otrzymanego kapitału, lecz za finansowanie opłat związanych z udzieleniem kredytu. Mechanizm ten zwiększa całkowity koszt zobowiązania, ogranicza przejrzystość produktów finansowych i może prowadzić do nadmiernego zadłużenia konsumentów. Coraz częściej podkreśla się więc potrzebę ograniczenia lub całkowitego wyeliminowania tego rodzaju praktyk.

Jeżeli chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa kredytowa zawiera podobne mechanizmy, warto skorzystać ze wsparcia ekspertów GK Votum, którzy pomagają konsumentom analizować umowy oraz dochodzić swoich praw wobec instytucji finansowych.