11 czerwca 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał kolejne istotne orzeczenie dotyczące ochrony konsumentów w sporach z bankami. Tym razem przedmiotem rozstrzygnięcia były odsetki ustawowe należne kredytobiorcom dochodzącym swoich praw w związku z umowami zawierającymi niedozwolone postanowienia.
Chodzi o wyrok TSUE z 11 czerwca 2026 r. w sprawie C-903/24 (Zmarka), który wpisuje się w konsekwentnie budowaną przez Trybunał linię orzeczniczą, zgodnie z którą ochrona konsumenta musi być pełna, skuteczna i realna.
Dotychczasowe stanowisko TSUE
Od wielu lat Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej podkreśla, że przedsiębiorca stosujący w umowie nieuczciwe warunki nie może czerpać z tego korzyści. W przypadku stwierdzenia abuzywności postanowień umownych konsument powinien zostać przywrócony do sytuacji, w której znajdowałby się, gdyby wadliwe zapisy nigdy nie zostały wprowadzone do umowy.
W praktyce oznacza to nie tylko obowiązek zwrotu przez bank nienależnie pobranych świadczeń, ale również konieczność zapewnienia konsumentowi pełnej rekompensaty za czas, przez który był pozbawiony swoich środków.
TSUE wielokrotnie wskazywał, że krajowe regulacje i praktyka sądowa nie mogą prowadzić do osłabienia ochrony przewidzianej w Dyrektywie 93/13. Ochrona ta ma mieć również charakter odstraszający – banki nie powinny odnosić ekonomicznych korzyści ze stosowania nieuczciwych postanowień umownych.
Znaczenie odsetek ustawowych
Odsetki ustawowe za opóźnienie stanowią istotny element rozliczenia pomiędzy kredytobiorcą a bankiem. Ich funkcją jest zrekompensowanie wierzycielowi faktu, że przez określony czas nie mógł korzystać z należnych mu środków pieniężnych.
W sporach dotyczących kredytów waloryzowanych do walut obcych zagadnienie to nabiera szczególnego znaczenia. Postępowania sądowe często trwają kilka lat, a kwoty podlegające zwrotowi są bardzo wysokie. W efekcie odsetki ustawowe mogą stanowić istotną część całkowitego rozliczenia z bankiem.
Od kiedy powinny być naliczane odsetki ustawowe?
Kwestia momentu, od którego należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w sprawach dotyczących kredytów frankowych, ma istotne znaczenie praktyczne i była przedmiotem rozbieżności w orzecznictwie.
W świetle dominującego obecnie stanowiska sądów – kształtowanego również pod wpływem orzecznictwa TSUE – przyjmuje się, że odsetki należą się od momentu, w którym dłużnik (najczęściej bank) został skutecznie wezwany do spełnienia świadczenia, tj. co do zasady od dnia doręczenia mu reklamacji lub wezwania do zapłaty, ewentualnie od dnia wniesienia pozwu, jeżeli wcześniej nie doszło do jednoznacznego wezwania przedsądowego.
W praktyce sądowej ukształtowały się dwa główne podejścia:
• odsetki od dnia wezwania do zapłaty – gdy kredytobiorca wcześniej precyzyjnie określił swoje roszczenie i wezwał bank do zwrotu świadczeń,
• odsetki od dnia doręczenia pozwu – gdy dopiero pozew zawierał skonkretyzowane żądanie, a wcześniej brak było jednoznacznego wezwania.
W najnowszym podejściu orzeczniczym coraz większe znaczenie zyskuje pogląd, zgodnie z którym bank jako profesjonalny uczestnik obrotu powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu nienależnych świadczeń już od momentu otrzymania wezwania przedsądowego, a więc od chwili, w której został poinformowany o roszczeniu konsumenta.
W konsekwencji moment początkowy naliczania odsetek ustawowych powinien być oceniany indywidualnie w każdej sprawie, z uwzględnieniem treści wezwania, jego precyzji oraz momentu, w którym bank uzyskał wiedzę o wysokości i podstawie roszczenia.
Wyrok TSUE z 11 czerwca 2026 r. (C-903/24)
Najnowsze orzeczenie TSUE w sprawie C-903/24 potwierdza dotychczasowy kierunek wykładni prawa unijnego i wzmacnia pozycję konsumentów w sporach z instytucjami finansowymi. Trybunał po raz kolejny zaakcentował, że skuteczna ochrona wynikająca z Dyrektywy 93/13 nie może ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia nieważności umowy lub eliminacji niedozwolonych postanowień.
W ocenie TSUE konsument powinien mieć możliwość uzyskania pełnej rekompensaty ekonomicznej, obejmującej również konsekwencje opóźnienia w zwrocie należnych mu świadczeń. Tylko takie rozwiązanie zapewnia rzeczywistą równowagę pomiędzy stronami oraz realizuje cel dyrektywy, jakim jest odstraszanie przedsiębiorców od stosowania nieuczciwych warunków umownych.
Co oznacza to dla kredytobiorców?
Najnowszy wyrok stanowi kolejny argument przemawiający za tym, że dochodzenie roszczeń przez kredytobiorców nie ogranicza się wyłącznie do odzyskania nienależnie pobranych kwot. Równie istotne jest prawidłowe rozliczenie odsetek ustawowych, które mają zrekompensować wieloletnie korzystanie przez bank z kapitału należącego do konsumenta.
Warto również zauważyć, że kolejne orzeczenia TSUE wpływają na praktykę polskich sądów, które coraz częściej odwołują się do standardów ochrony konsumenta wypracowanych na poziomie unijnym. Podobnie jak miało to miejsce w sprawach dotyczących nieważności umów frankowych, także zagadnienie odsetek ustawowych może odegrać istotną rolę w przyszłych rozliczeniach między kredytobiorcami a bankami.
TSUE konsekwentnie wzmacnia ochronę konsumentów
Analiza dotychczasowego orzecznictwa prowadzi do jednego wniosku – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej konsekwentnie stoi na stanowisku, że konsument nie może ponosić negatywnych konsekwencji stosowania przez bank nieuczciwych postanowień umownych. Ochrona ta obejmuje zarówno możliwość zakwestionowania wadliwej umowy, jak i uzyskanie pełnego rozliczenia finansowego, w tym należnych odsetek ustawowych.
Wyrok z 11 czerwca 2026 r. w sprawie C-903/24 jest kolejnym elementem tej linii orzeczniczej i może mieć istotny wpływ na praktykę rozstrzygania sporów dotyczących kredytów waloryzowanych do walut obcych w najbliższych latach.
