1 grudnia 2025 r. Rzecznik Finansowy przedstawił Ogólne Oświadczenie zawierające istotny dla sprawy pogląd dotyczący stosowania sankcji kredytu darmowego (SKD).
To ważny dokument, który może realnie wpłynąć na sytuację konsumentów zawierających umowy kredytu konsumenckiego i dochodzących swoich praw w sporach z kredytodawcami.
Czym jest Ogólne Oświadczenie?
Jak podkreśla Rzecznik Finansowy, dokument przedstawia ujednolicone stanowisko dotyczące interpretacji przepisów związanych z sankcją kredytu darmowego – narzędziem, które pozwala konsumentowi spłacić kredyt bez odsetek i dodatkowych kosztów, jeśli kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne.
Rzecznik zaznacza, że ze względu na powtarzalność problemów pojawiających się w tego typu sprawach, oświadczenie ma charakter uniwersalny i może być wykorzystywane w postępowaniach sądowych jako załącznik do pozwu lub innych pism procesowych.
„Ogólne Oświadczenie zawiera omówienie wszystkich problemów, które najczęściej pojawiają się w sporach na tym tle. (…) Nie ulega wątpliwości, że ten dokument może mieć zastosowanie w sporach sądowych dotyczących SKD.”*
— dr Michał Ziemiak, Rzecznik Finansowy
Najważniejsze tezy oświadczenia
1. Kiedy konsument może skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
SKD przysługuje, gdy kredytodawca naruszy obowiązki informacyjne wskazane w ustawie, m.in. dotyczące:
• całkowitej kwoty kredytu,
• RRSO,
• zasad oprocentowania,
• kosztów dodatkowych,
• warunków odstąpienia od umowy,
• limitów pozaodsetkowych kosztów kredytu.
Rzecznik podkreśla, że istotność naruszenia nie ma znaczenia – liczy się samo przekroczenie obowiązku w sposób utrudniający konsumentowi zrozumienie zakresu zobowiązania.
2. Błędna całkowita kwota kredytu
Oświadczenie wyraźnie wskazuje, że całkowita kwota kredytu musi oznaczać wyłącznie środki faktycznie oddane do dyspozycji konsumenta.
Nie można do niej wliczać prowizji czy innych kosztów – takie działanie:
• jest sprzeczne z ustawą,
• prowadzi do błędnego wyliczenia RRSO,
• może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową.
3. Nieprawidłowe naliczanie odsetek
Rzecznik krytycznie ocenia praktykę oprocentowania prowizji i innych kosztów kredytu.
Odsetki mogą być naliczane wyłącznie od kapitału, a nie od kosztów, które są wynagrodzeniem kredytodawcy.
4. RRSO musi być podane jasno i jednoznacznie
Podanie RRSO wyłącznie jako wzoru matematycznego lub z pominięciem kluczowych danych stanowi naruszenie prawa.
Rzecznik podkreśla, że konsument musi móc samodzielnie ocenić koszt kredytu w chwili podpisywania umowy.
5. Nieprecyzyjne zasady zmiany opłat i prowizji
Umowa musi wskazywać konkretne, obiektywne i weryfikowalne przesłanki zmiany opłat.
Ogólnikowe lub niejasne zapisy są uznawane za sprzeczne z wymogiem jasności i przejrzystości umowy.
Kiedy można skorzystać z SKD? Rok od wykonania umowy
Rzecznik wyjaśnia, że termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego wynosi rok od dnia wykonania umowy, czyli momentu, w którym zarówno konsument, jak i kredytodawca zrealizowali wszystkie wynikające z niej obowiązki. W praktyce jest to zwykle dzień całkowitej spłaty kredytu, kiedy zobowiązanie przestaje istnieć.
Co istotne, uprawnienie to nie zależy od wiedzy konsumenta w trakcie trwania umowy. Oznacza to, że jeśli klient dopiero po spłacie kredytu zorientuje się, że umowa zawierała błędy – na przykład nieprawidłową całkowitą kwotę kredytu czy błędne RRSO – nadal może w ciągu roku skorzystać z sankcji kredytu darmowego.
Tym samym SKD stanowi narzędzie, które chroni konsumenta nawet wtedy, gdy nie miał świadomości naruszeń w chwili podpisania lub wykonywania umowy.
Dlaczego to oświadczenie jest ważne?
Dokument daje konsumentom i ich pełnomocnikom:
• jasne wskazówki interpretacyjne,
• spójne stanowisko organu państwowego,
• praktyczne argumenty do wykorzystania w sporach,
• możliwość wzmocnienia swoich roszczeń poprzez powołanie się na oświadczenie.
Rzecznik deklaruje również możliwość przygotowania indywidualnego poglądu, jeśli dana sprawa obejmuje elementy nieuwzględnione w oświadczeniu.
Co oznacza nowe oświadczenie Rzecznika Finansowego dla konsumentów?
Opublikowane Ogólne Oświadczenie stanowi istotne wsparcie dla konsumentów w sporach dotyczących kredytów konsumenckich. Precyzyjnie opisuje najczęstsze naruszenia i wskazuje, kiedy oraz w jaki sposób można skutecznie powołać się na sankcję kredytu darmowego — jedno z najskuteczniejszych narzędzi ochrony praw konsumenta.
Co ważne, skorzystanie z SKD często wymaga właściwej analizy umowy oraz oceny, czy doszło do naruszeń uprawniających do zastosowania sankcji. Właśnie w tym zakresie pomocne może okazać się wsparcie wyspecjalizowanych ekspertów. Grupa Kapitałowa Votum, posiadająca wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw przeciw instytucjom finansowym, oferuje kompleksową obsługę obejmującą analizę umów, ocenę zasadności roszczeń oraz reprezentację w sporach z kredytodawcami. Dzięki temu konsumenci mogą skuteczniej dochodzić swoich praw i realnie korzystać z możliwości, jakie daje sankcja kredytu darmowego.
